Wereld Muggendag: 8 verrassende weetjes over dat kleine zoemende beestje

Zoem… zoem… Grote kans dat je bij dat geluid niet meteen warme gevoelens krijgt. Muggen zijn nu eenmaal vooral bekend vanwege slapeloze nachten en jeukende bultjes. Toch zit er achter dat kleine insect een verrassend verhaal. En wist je dat muggen ook voor onze huisdieren van betekenis kunnen zijn? Op 20 augustus is het Wereld Muggendag. Een mooie aanleiding om eens wat beter te kijken naar een diertje dat we meestal liever kwijt dan rijk zijn.

Wereld Muggendag

Wereld Muggendag wordt ieder jaar op 20 augustus gehouden. Die datum verwijst naar een belangrijke ontdekking uit 1897. De Britse arts Ronald Ross ontdekte toen dat muggen een rol spelen bij de overdracht van malaria. Zijn onderzoek leverde hem enkele jaren later de Nobelprijs voor Geneeskunde op. Dat maakt Wereld Muggendag dus niet zozeer een feestdag vóór de mug. Het is vooral een moment om stil te staan bij de enorme invloed die zo'n piepklein dier op mens en dier kan hebben. En dat brengt ons bij een aantal verrassende weetjes.

Wereld Muggendag: 8 x feitjes en weetjes over muggen

Wist je dat...

1. ...alleen vrouwtjesmuggen steken?

Als je 's nachts geïrriteerd onder je dekbed vandaan komt vanwege een muggenbult, kun je de mannetjes in ieder geval vrijspreken. Alleen vrouwelijke muggen steken. Ze hebben de eiwitten uit bloed nodig om eitjes te kunnen ontwikkelen. Mannetjes voeden zich onder andere met suikers uit planten. Eigenlijk is het dus geen persoonlijke aanval. De mug is bezig met haar volgende generatie.

2. ...een mug niet speciaal op ‘zoet bloed’ valt?

"Jij hebt gewoon zoet bloed!" Het is een bekende uitspraak als de ene persoon onder de muggenbulten zit en een ander nergens last van heeft. Toch bestaat dat zogenaamde zoete bloed niet. Muggen vinden je onder andere door de koolstofdioxide in je adem, lichaamswarmte en geurstoffen die je lichaam afgeeft. Die combinatie verschilt van persoon tot persoon. Daardoor kan de ene persoon voor een mug aantrekkelijker zijn dan de andere.

3. ...muggen helemaal niet op je lamp afkomen?

Nog zo'n hardnekkig misverstand: je doet 's avonds het licht aan en prompt verschijnt er een mug. Toch komen muggen volgens het RIVM niet speciaal op licht af. Geur, uitgeademde lucht en lichaamswarmte zijn veel belangrijker bij het vinden van een mogelijke gastheer. Je hoeft de slaapkamerlamp dus niet de schuld te geven.

4. ...er duizenden soorten muggen bestaan?

"Mug" klinkt alsof we het over één dier hebben, maar wereldwijd bestaan er duizenden verschillende soorten. Ze verschillen in uiterlijk, leefgebied en gedrag. Ook lang niet iedere soort vormt een risico voor de gezondheid. In Nederland is de gewone huissteekmug, Culex pipiens, een van de bekendste soorten. Daarnaast worden er af en toe exotische soorten aangetroffen, waaronder de Aziatische tijgermug.

5. ...muggen ook nuttig zijn?

Misschien is dit wel het moeilijkste muggenfeitje om te accepteren wanneer je net voor de vierde keer op één avond bent gestoken. Toch hebben muggen ook een plaats in de natuur. Zowel volwassen muggen als hun larven maken deel uit van voedselketens. Muggenlarven worden bijvoorbeeld gegeten door waterkevers, libellenlarven, vissen en amfibieën. Sommige volwassen muggen voeden zich met nectar en kunnen daarbij ook bijdragen aan bestuiving. Zelfs het dier dat wij vooral als lastig ervaren, blijkt dus onderdeel te zijn van een veel groter geheel.

6. ...ook honden en katten door muggen gestoken kunnen worden?

Een dikke vacht helpt, maar maakt een hond of kat niet volledig onbereikbaar voor een mug. Denk bijvoorbeeld aan plekken met weinig haar, zoals rond de neus, oren of buik. Voor huisdieren kan een mug bovendien meer zijn dan alleen irritant. In verschillende delen van Europa kunnen muggen parasieten overbrengen die hartwormziekte veroorzaken. Vooral honden kunnen hierdoor ernstig ziek worden. De parasiet Dirofilaria immitis komt onder andere voor in delen van Zuid- en Centraal-Europa en wordt via muggen overgedragen. Katten kunnen eveneens besmet raken, al gebeurt dit minder vaak. Ga je met je hond of kat naar het buitenland? Dan is het verstandig om vooraf met je dierenarts te bespreken welke bescherming tegen parasieten nodig is voor jullie bestemming.

7. ...een klein beetje water al aantrekkelijk kan zijn?

Een grote vijver is niet nodig om muggen in je tuin te krijgen. Stilstaand water in bijvoorbeeld een bloempotonderzetter, regenton, dakgoot, dekzeil of opblaasbadje kan al een geschikte plek vormen om eitjes af te zetten. Het RIVM adviseert daarom om ongeveer één keer per week rondom huis en op het balkon te controleren op stilstaand water. Een gezonde vijver is overigens een ander verhaal. Daar kunnen juist dieren leven die muggenlarven eten. Een goede reden om tijdens het rondje door de tuin ook even naar de waterbakjes, potten en schotels te kijken.

8. ...zo'n piepklein dier onze geschiedenis heeft veranderd?

Misschien is dat wel het meest bijzondere aan de mug. Het insect zelf is klein, maar de invloed ervan is enorm. De ontdekking van de rol van muggen bij malaria veranderde aan het einde van de negentiende eeuw ons begrip van infectieziekten en leidde uiteindelijk tot nieuwe manieren om mensen tegen malaria te beschermen. Tegelijkertijd laat de mug iets zien wat dierenliefhebbers misschien als geen ander herkennen: ieder dier maakt deel uit van een groter ecosysteem. Ook een dier waar we zelf weinig sympathie voor voelen.

De mug: misschien toch een klein beetje meer waardering?

We hoeven op Wereld Muggendag natuurlijk niet massaal een waterbakje voor de mug buiten te zetten. Sterker nog, stilstaand water verwijderen blijft een goede manier om muggenoverlast rond het huis te beperken. Maar het is best bijzonder om te bedenken hoeveel verhalen er achter dat irritante gezoem schuilgaan. Muggen zijn voedsel voor andere dieren, sommige soorten helpen bij bestuiving en een ontdekking rond een mug veranderde onze medische geschiedenis. En voor wie met een hond of kat op reis gaat, is er nog een praktische les: denk niet alleen aan teken en vlooien. Ook een klein zoemend insect kan de gezondheid van je dier beïnvloeden.

Dus als je vannacht weer dat bekende gezoem naast je oor hoort? Je hoeft de mug nog steeds niet aardig te vinden. Maar misschien kijk je er na vandaag nét iets anders naar.